Jak dokarmiać ptaki zimą w ogrodzie: karmnik, pokarm i higiena
Ptaki w ogrodzie warto dokarmiać, gdy przychodzą mrozy i spada śnieg, czyli zwykle od grudnia do marca, i robić to regularnie, bo ptaki szybko przyzwyczajają się do stałego źródła pokarmu. Najlepszy pokarm to nasiona słonecznika, niesolony tłuszcz z ziarnami, płatki owsiane i owoce, a nigdy chleb ani resztki ze stołu. Karmnik powinien mieć daszek, stać na wysokości około 1,5-2 metrów, w miejscu bezpiecznym od kotów, i być regularnie czyszczony. Ptakom zimą przyda się też woda, której przy mrozie brakuje bardziej, niż się wydaje.
Kiedy zacząć i kiedy skończyć dokarmianie
Ptaki dobrze radzą sobie same, dopóki mogą znaleźć nasiona, owady i owoce. Problem pojawia się, gdy przychodzą mrozy, a ziemię i gałęzie pokrywa śnieg lub lód. Wtedy krótki dzień nie wystarcza na zdobycie pokarmu, a długa, zimna noc wymaga dużych zapasów energii. Dlatego dokarmianie ma największy sens od pierwszych trwałych mrozów lub pokrywy śnieżnej.
Gdy już zaczniesz, nie przerywaj nagle. Ptaki, które przywykły do karmnika, mogą mieć kłopot ze znalezieniem innego źródła pokarmu w środku zimy. Dokarmianie kończy się stopniowo na przedwiośniu, gdy robi się cieplej, a w przyrodzie znowu pojawia się pożywienie. Wiosną i latem ptaki karmią pisklęta głównie owadami, więc ziarno z karmnika nie jest im wtedy potrzebne.
Czym karmić, a czego nigdy nie podawać
Różne gatunki mają różne upodobania, dlatego dobrze jest zaoferować kilka rodzajów pokarmu w osobnych miejscach.
| Pokarm | Dla kogo | Uwagi |
|---|---|---|
| Nasiona słonecznika | sikory, dzwońce, kowaliki, wróble | najbardziej uniwersalny, łuskany zostawia mniej odpadków |
| Niesolony tłuszcz z ziarnami | sikory, dzięcioły, kowaliki | kule tłuszczowe podawaj bez plastikowej siatki |
| Płatki owsiane, proso, siemię | wróble, mazurki, trznadle | najlepiej na tacce lub w karmniku z daszkiem |
| Jabłka, gruszki, owoce jarzębiny | kosy, kwiczoły, jemiołuszki | pokrojone owoce wykładaj na ziemi lub na tacce |
| Niesolone orzechy, pokruszone | sikory, dzięcioły, sójki | tylko świeże, bez soli i przypraw |
Lista rzeczy zakazanych jest równie ważna. Nie podawaj chleba ani bułek, które pęcznieją w przewodzie pokarmowym, szybko pleśnieją i nie dają ptakom wartościowych składników. Szkodzą też produkty solone, przyprawione, smażone, słodycze, zepsute lub spleśniałe resztki. Plastikowe siatki od kul tłuszczowych są niebezpieczne, bo ptaki mogą zaplątać się w nie łapkami. Tłuszcz najlepiej przełożyć do specjalnego koszyka lub zrobić samemu, mieszając smalec z ziarnami.
Osobny problem to dokarmianie łabędzi i kaczek nad wodą chlebem. Jeśli chcesz pomóc ptakom wodnym w czasie silnych mrozów, podawaj niewielkie ilości płatków owsianych, kaszy lub pokrojonych warzyw, i tylko wtedy, gdy woda zamarza.
Gdzie i jak ustawić karmnik
Dobry karmnik chroni pokarm przed śniegiem i deszczem, jest łatwy do czyszczenia i nie pozwala ptakom chodzić po jedzeniu. Najlepiej sprawdzają się karmniki z daszkiem i otwartymi bokami albo karmniki tubowe dozujące ziarno.
- Wysokość: około 1,5-2 metrów nad ziemią, na słupku lub zawieszony na gałęzi.
- Bezpieczeństwo: kilka metrów od gęstych krzewów, w których mogą czaić się koty, ale blisko drzew, w które ptaki uciekną przed drapieżnikiem.
- Szyby: nie ustawiaj karmnika tuż przed dużymi oknami, bo ptaki mogą w nie uderzać. Gdy jest bliżej niż metr od szyby, ryzyko groźnego zderzenia maleje.
- Widok: dobrze, jeśli widzisz karmnik z okna, bo łatwiej zauważysz, że pokarm się skończył.
Dokarmianie najlepiej wpisać w szerszy plan prac jesiennych i zimowych w ogrodzie. Pomocny będzie nasz sezonowy kalendarz prac w ogrodzie.
Jakie ptaki odwiedzą karmnik
Zimą przy karmnikach w polskich ogrodach najczęściej pojawiają się bogatka i modraszka, wróble i mazurki, dzwońce, zięby, kowaliki oraz dzięcioły duże. W chłodniejsze zimy można zobaczyć gile, czyże i jery, a w ogrodach z krzewami owocowymi kosy, kwiczoły i stada jemiołuszek, które przylatują z północy. Każdy gatunek żeruje trochę inaczej: sikory chętnie korzystają z wiszących karmników i kul tłuszczowych, wróble i trznadle wolą tacki, a kosy szukają pokarmu na ziemi.
Dlatego warto rozmieścić pokarm w kilku miejscach i na różnych wysokościach. Zmniejsza to też tłok i konflikty przy jednym karmniku, a słabsze ptaki mają szansę się najeść. Obserwowanie, kto odwiedza ogród, to przy okazji świetne zajęcie dla dzieci i dobry pretekst do nauki rozpoznawania gatunków.
Higiena karmnika i woda zimą
Przy karmniku spotyka się wiele ptaków, a resztki pokarmu i odchody sprzyjają szerzeniu się chorób. Dlatego karmnik trzeba regularnie czyścić, najlepiej raz w tygodniu: usunąć stare, zawilgocone ziarno i łuski, umyć tackę gorącą wodą, a co jakiś czas dokładniej wyszorować i dobrze wysuszyć. Wykładaj tyle pokarmu, ile ptaki zjedzą w ciągu dnia lub dwóch. Gdy zauważysz osowiałe, nastroszone ptaki, które nie uciekają, na kilka tygodni przerwij dokarmianie i dokładnie wyczyść karmnik, żeby nie rozprzestrzeniać choroby.
Woda zimą bywa trudniej dostępna niż pokarm, bo zamarza. Płytka miseczka z letnią wodą, wymieniana codziennie, przyda się ptakom do picia. Nie dodawaj do niej soli ani środków przeciw zamarzaniu.
Najtrwalszą pomocą jest jednak ogród przyjazny ptakom. Krzewy z owocami, takie jak jarzębina, głóg, ognik czy dzika róża, oraz pozostawione na zimę suche kwiatostany dają naturalny pokarm. Przy jesiennym porządkowaniu ogrodu warto więc nie wycinać wszystkiego do zera, o czym przypominamy w poradniku jak przygotować ogród do zimy krok po kroku.
Przeczytaj także
Jak założyć pierwszy warzywnik w ogrodzie
Zakładanie własnego warzywnika w ogrodzie to nie tylko sposób…
Czytaj dalej: Jak założyć pierwszy warzywnik w ogrodzieSezonowy kalendarz prac w ogrodzie
Ogrodnictwo to sztuka, która wymaga nie tylko cierpliwości, ale i wiedzy…
Czytaj dalej: Sezonowy kalendarz prac w ogrodzieDlaczego nie kwitnie mi hortensja i co z tym zrobić
Hortensje od lat zachwycają nas swoimi barwnymi kwiatami…
Czytaj dalej: Dlaczego nie kwitnie mi hortensja i co z tym zrobić